Wymiernym efektem wszelkich działań gospodarczych jest wytworzenie własnych bądź wykorzystanie istniejących dóbr intelektualnych. Za takie uważa się dobra niemające postaci materialnej będących wynikiem pracy twórczej, naukowej oraz wynalazczej. Możliwe jest to dzięki prowadzeniu działań innowacyjnych opartych na współpracy ośrodków naukowych oraz pozostałych podmiotów danej sieci innowacyjnej. Wspomniane wcześniej dobra niematerialne najczęściej obejmowane są prawami własności przemysłowej.
Po raz pierwszy tego typu uregulowania prawne zapisano w Konwencji Paryskiej o Ochronie Własności Przemysłowej z 1883 r. Dokument ten został ratyfikowany przez 172 państwa (dane na dzień 11 maja 2008 roku). Konwencja została podpisana przez Polskę w 1919 roku. Konwencja Paryska o Ochronie Własności Przemysłowej nie podaje dokładnej definicji, czym jest owa własność przemysłowa, aczkolwiek w konkretny sposób wymienia podmioty zawierające się w tę definicję. Do tej grupy należą patenty na wynalazki, wzory przemysłowe, znaki towarowe oraz usługowe, nazwy handlowe wraz z ich pochodzeniem oraz układy scalone. Po ponad osiemdziesięciu latach w Polsce nastąpiła nowelizacja tego traktatu w postaci aktu prawnego Prawo własności przemysłowej, uchwalonego w dniu 30.06.2000 r. Jest on wiążący na terenie całego kraju i dokładnie określa definicję oraz ramy praw wyłącznych przedmiotu wynalazczego.
Organizacje w sposób bezpośredni zajmujące się ochroną własności przemysłowej
Na poziomie globalnym działa Światowa Organizacja Własności Intelektualnej WIPO (ang. World Intellectual Property Organization) "utworzona na mocy konwencji podpisanej 14 lipca 1967 roku w Sztokholmie, od 1974 roku zaliczająca się do systemu organizacji wyspecjalizowanych ONZ. Celem organizacji jest pogłębianie wiedzy na temat ochrony praw własności intelektualnej na arenie międzynarodowej oraz zapewnianie współpracy administracyjnej w zakresie egzekwowania praw własności oraz praw autorskich. Organizacja czuwa nad przestrzeganiem umów międzynarodowych, by przeciwdziałać naruszeniom praw autorskich"[1]. "WIPO przejęła funkcje istniejących od 1893 roku Zjednoczonych Międzynarodowych Biur Ochrony Własności Intelektualnej - BIPRI) administrujących Paryską Konwencją o Ochronie Własności Przemysłowej z 1883 roku i Berneńskiej Konwencji o Ochronie Dzieł Literackich i Artystycznych z 1886 roku.. Kwatera główna WIPO mieści się w Genewie w Szwajcarii".[2]
Na poziomie europejskim funkcjonuje Europejski Urząd Patentowy. Powołany w 1973 r. na mocy Konwencji o udzielaniu patentów europejskich zrzesza państwa członkowskie i wydaje prawa wyłączności respektowane we wszystkich podmiotach uczestniczących w tej strukturze.
W Polsce za reprezentowanie i ochronę praw patentowych odpowiedzialny jest Urząd Patentowy. Fukcjonuje jednak również Stowarzyszenie Polskich Wynalazców i Racjonalizatorów. Jest to organizacja pozarządowa, która w swojej działalności statutowej zakłada pobudzenie sektora innowacyjnego poprzez promowanie wszelkich jego przejawów. Oferuje także kompleksową pomoc w zakresie przygotowania formalności związanych ze składaniem wniosku do Urzędu Patentowego oraz promocji wynalazczości.
Wynalazek - definicja
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej definiuje wynalazek jako innowacyjny pomysł materializowany poprzez wytworzenie danej formuły bądź produktu, który nie jest częścią stanu techniki. Podstawową cechą wynalazku jest jego mierzalna przydatność przemysłowa. Wynalazek uznawany jest za nowatorski, jeżeli wcześniej taki projekt nie został zgłoszony w Urzędzie Patentowym W związku z tym, by zapobiec późniejszym nieporozumieniom Urzędy działają całą dobę, siedem dni w tygodniu tak, aby wnioski mogły napływać na bieżąco.
Procedura składania wniosku w Urzędzie Patentowym
W celu uzyskania patentu należy złożyć odpowiednio wypełniony formularz wraz z pełną dokumentacją odnoszącą się do poszczególnych etapów tworzenia wynalazku. Jest to potrzebne komisji opiniującej. Projekt zostanie uznany za innowacyjny, jeśli przedstawia nowatorskie podejście do wybranej dziedziny gospodarki, poparte odkryciami w tym zakresie (nie można opierać się wyłącznie na zastanych rozwiązaniach technologicznych). Projekt musi zawierać dokładny opis etapów jego tworzenia w celu późniejszej reprodukcji (z zachowaniem jego właściwości) przez ekspertów wchodzących w skład komisji Urzędu Patentowego. We wniosku powinien znajdować się wybrany przez twórcę zakres ochrony prawnej, w celu protekcji najważniejszych cech obiektu zamieszczonego w podaniu. Wszystkie pozytywnie zaopiniowane projekty są zatwierdzane przez Urząd Patentowy, poprzez wpisanie do rejestru patentowego. Następnie wszystkie materiały dotyczące wynalazku są publikowane w Biuletynie Urzędu Patentowego. Dzięki uzyskaniu patentu twórca nabywa pełne prawa do swojego pomysłu na okres dwudziestu lat (od momentu zgłoszenia), może wykorzystywać swój pomysł w pracy zawodowej oraz w celach zarobkowych objętych klauzulą o zakazie korzystania z niego osób trzecich. Jeżeli złożymy odpowiedni wniosek do Urzędu Patentowego możemy starać się także o międzynarodową ochronę naszego wynalazku (m.in. składając wniosek w Światowej Organizacji Własności Przemysłowej lub w Europejskim Urzędzie Patentowym).
Autor: Maciej Bujalski
Bibliografia:
- http://www.poznajmyonz.pl/index.php?document=23#WIPO
- http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/haslo,Swiatowa_Organizacja_Wlasnosci_Intelektualnej
- http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/haslo,Swiatowa_Organizacja_Wlasnosci_Intelektualnej
- USTAWA z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
- http://www.stosunkimiedzynarodowe.info/haslo,Swiatowa_Organizacja_Wlasnosci_Intelektualnej
- http://www.uprp.pl/polski
- http://www.polskiewynalazki.pl/c_article.php/cmkid,11/pt,3/title,Statut-SPWiR/
- http://www.epo.org/
- http://www.fiir.org.pl/text/7-4_pl.php
