W Paryżu cztery instytucje zajmują się gromadzeniem, digitalizacją i udostępnianiem dorobku filmowego Francji. Pierwsza to Biblioteka Narodowa, która otrzymuje od wydawców publikacje audiowizualne dostępne powszechnie na rynku (np. w formie DVD). Programy radiowe i telewizyjne (w tym filmy) archiwizuje L'Inathèque de France (Ina). Dwie pozostałe instytucje w całości dedykowane są twórczości filmowej, jest to CNC (Centre national de la cinématographie - odpowiednik polskiej Filmoteki Narodowej połączonej z Polskim Instytutem Sztuki Filmowej), który gromadzi egzemplarz obowiązkowy filmów kinowych na nośniku tradycyjnym, jakim jest taśma filmowa.

CNC jako instytucja narodowa otrzymuje znaczne dotacje finansowe z budżetu państwa. Każdy, kto chce wyprodukować film, zgłasza się do niej po nadanie specjalnego numeru (EDV). Identyfikuje on producenta jako wydawcę audiowizualnego (dzięki niemu m.in. można uzyskać dotację i składać podania o granty). Biblioteka Narodowa Francji współpracuje z CNC na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze dostaje od tej instytucji listę wydawców i dystrybutorów filmów, co zdecydowanie ułatwia gromadzenie egzemplarza obowiązkowego publikacji audiowizualnych. Drugim punktem stycznym jest wspólna czytelnia. Biblioteka Narodowa Francji gości w swojej Czytelni Audiowizualnej stanowiska CNC, jak również komputery Ina. Warto jednak pamiętać, że CNC BnF i Ina mają oddzielne katalogi.

Poza wymienionymi instytucjami francuskimi o charakterze narodowym, w Paryżu prężnie działa La Cinémathèque française, również w części finansowana z budżetu państwa. Jest to jednak prywatne stowarzyszenie posiadające około 650 członków (indywidualnych i korporacyjnych), z których każdy zdeponował lub podarował jakiś wytwór artystyczny związany z kinematografią.

Celem La Cinémathèque française jest konserwowanie i gromadzenie dokumentów dziedzictwa filmowego, ale także zadania edukacyjne (mediacja kulturowa, prelekcje, udzielanie konsultacji, goszczenie wycieczek szkolnych, organizacja wystaw z zakresu tematyki filmowej).

Biblioteka filmowa (w skrócie BiFi) jest głównym centrum La Cinémathèque française, zawierającym bogate zbiory tego typu. Służy m.in. studentom, naukowcom, dziennikarzom, twórcom, ale też zwykłym miłośnikom sztuki filmowej. Wszystkie te osoby mogą skorzystać z bogatych zbiorów, m.in. plakatów, kostiumów, rysunków, zdjęć i kadrów z filmów kinowych autorstwa 6 000 reżyserów oraz książek czy recenzji z zakresu kinematografii. BiFi prenumeruje 140 czasopism specjalistycznych (w tym elektronicznych)^[1]. W bibliotece znajduje się czytelnia ikonograficzna, gdzie można zamawiać reprodukcje zdjęć z filmów, plakaty; poprzez stronę internetową istnieje dostęp do 3000 zdigitalizowanych plików zdjęciowych (w tym zakresie następuje systematyczny rozwój). Kolejny typ zbiorów to około 6 000 filmów video i DVD, a przede wszystkim przeszło 500 000 filmów archiwalnych (CF ma m.in. prawa autorskie do 58 starych filmów wyprodukowanych przez firmę Albatros), poza tym liczne scenariusze i zapiski z planów filmowych oraz doktoraty dotyczące filmu powstałe we Francji[2].

Z uwagi na fakt, że Cinémathèque française jest instytucją niepaństwową czytelnicy zobowiązani są do wnoszenia opłat za korzystanie z jej zbiorów. CF jest wyczulona na problem praw autorskich, stąd nie dokonuje zakupów na tradycyjnym rynku, ale u dystrybutorów, płacąc wielokrotnie więcej za otrzymanie licencji na wypożyczanie. Nabytki wynoszą około 300 tytułów DVD rocznie (podobna liczba dotyczy książek). W CF pracuje przeszło 200 osób, w samej bibliotece 40. Odwiedza ją rocznie około 20 000 osób. Jest to zatem bardzo interesujący i wyjątkowy przypadek, w którym udało się połączyć cele komercyjne z ideami mówiącymi o potrzebie archiwizowania dobra narodowego dla przyszłych pokoleń.

Autor: Marlena Wieczorek

Tekst powstał na podstawie materiałów zebranych podczas wizyt autorki w opisywanych instytucjach

[1] http://www.cinematheque.fr/fr/51-rue-de-bercy/english.html

[2] CF otrzymuje je na podstawie specjalnej umowy.