Definiowanie sektora kreatywnego jest niejednolite, często zależne od tradycyjnego podejścia do zagadnienia produkcji dóbr kultury lub też od celów prowadzonych badań. Przykładowo, choć w większości przypadków przemysły kultury są uznawane za element sektora kreatywnego, w niektórych opracowaniach pojęcia te używane są wymiennie. Obszary zaliczane do sektora kreatywnego są również zróżnicowane, co jak podkreślają badacze, utrudnia dokonywanie międzynarodowych porównań. Jednak niezależnie od przyjmowanej definicji sektora kreatywnego, liczby i rodzaju obszarów zaliczanych do niego, powszechnie uznaje się tą gałąź gospodarki za jedną z najszybciej rozwijających się i najlepiej rokujących na przyszłość.

Prawdopodobnie najszerszą definicję przyjęto w World Intellectual Property Organisation. Według WIPO, sektor kreatywny to wszystkie przemysły, których działalność uwzględnia twórczość, produkcję, wytwarzanie, prezentację, nadawanie, wystawiennictwo, dystrybucję i sprzedaż dóbr chronionych prawami autorskimi. Jak widać na powyższym przykładzie, definiowanie sektora kreatywnego jest uzależnione od charakteru i celów działalności danej organizacji.

Według UNESCO do przemysłów kultury zaliczać należy zarówno dobra drukowane i literaturę, media dźwiękowe oraz media audiowizualne, jak i dziedzictwo kulturowe, muzykę, sztuki performatywne, działalność społeczno – kulturalną, sport i gry czy środowisko. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że w Konwencji UNESCO w Sprawie Ochrony i Promowania Różnorodności Form Wyrazu Kulturowego definiuje się przemysły kultury jako te, które produkują i dystrybuują dobra i usługi kulturalne rozumiane jako niosące wartości kulturowe niezależnie od ich wartości ekonomicznej.

Jednym z najświeższych opracowań na skalę światową, dotyczących sektora kreatywnego jest raport „Creative Economy” przygotowany przez UNCTAD w 2008 roku. W raporcie tym przyjęto następującą definicję sektora kreatywnego: są to cykle tworzenia, produkcji i dystrybucji dóbr i usług wykorzystujących jako główne składniki kreatywność i kapitał intelektualny. Sektor kreatywny to zestaw działań bazujących na wiedzy, skupionych na, ale nie ograniczonych do sztuki, potencjalnie generujących dochody z handlu i praw własności intelektualnej. Składa się z produktów materialnych i niematerialnych, intelektualnych lub artystycznych, usług z kreatywną zawartością, wartością ekonomiczną i celami rynkowymi. Jest skrzyżowaniem sektorów: artystycznego, usługowego i przemysłowego oraz stanowi nowy i dynamiczny sektor światowego handlu.

Według UNCTAD, na sektor kreatywny składa się wiele obszarów działalności od zakorzenionych w tradycyjnej wiedzy i dziedzictwie kulturowym (sztuka, rękodzieło i wydarzenia kulturalne) do bardziej zorientowanych na technologię i usługi (audiowizualność i nowe media). Klasyfikacja UNCTAD zawiera 4 szerokie grupy:
•    dziedzictwo – definiowane jako źródło wszystkich form sztuki i podstawa sektorów kreatywnych i kultury. Wyróżniono tu dwie podkategorie: tradycyjna ekspresja (m.in. rękodzieło, festiwale) oraz obiekty kulturalne (m.in. muzea, biblioteki, wystawy)
•    sztuka – na tę grupę składają się przemysły kreatywne wywodzące się bezpośrednio z działalności kulturalnej i sztuki. Podzieloną ją na: sztuki wizualne (m.in. malarstwo, rzeźbiarstwo, fotografia) oraz sztuki performatywne (m.in. teatr, taniec, muzyka)
•     media – czyli te, które produkują w oparciu o kreatywną zawartość. Wydzielono tu dwie podkategorie: wydawnictwa i media drukowane oraz wydawnictwa audiowizualne (m.in. film, telewizja, radio)
•    na ostatnią grupę składają się przemysły zorientowane na popyt i skoncentrowane na dostarczaniu usług i dóbr funkcjonalnych, tzw. functional creations. Zastosowano tu podział na trzy podkategorie: design (m.in. projektowanie wnętrz, grafika, moda, biżuteria, zabawki), nowe media (m.in. oprogramowanie, gry) oraz usługi kreatywne (m.in. architektoniczne, związane z reklamą, rekreacyjne, badania).

Różnice występują również w badaniach sektora kreatywnego prowadzonych w poszczególnych krajach. Przykładowo, w podejściu holenderskim sektor dzieli się na trzy części: sztuka i kultura, media i rozrywka oraz kreatywne usługi biznesowe (moda, design, architektura i reklama). Na przemysł kreatywny składają się procesy produkcji i dystrybucji w obrębie tych trzech działów. Wartość dodana sektora powstaje w oparciu o własność intelektualną. Tak więc przemysł kreatywny to zdefiniowany sektor gospodarki, którego częścią jest przedsiębiorczość w kulturze.

W Danii do przemysłów kreatywnych zalicza się: modę, sztuki wizualne, muzykę, zabawki, rozrywkę, turystykę, książki, teatr, media, architekturę, sport, design, edukację, reklamę, instytucje kultury, wydarzenia kulturalne. W Wielkiej Brytanii sektor kreatywny to: przemysły bazujące na indywidualnej kreatywności, umiejętnościach i talencie mające zdolność generowania dochodu i tworzenia miejsc pracy. Utworzono listę 13 przemysłów kreatywnych: reklama, architektura, sztuka i antyki, rękodzieło, design, moda, oprogramowanie i usługi komputerowe, muzyka, sztuki wizualne i performatywne, wydawnictwo, radio i telewizja, wideo, film i fotografia. We Francji, definicja przyjęta na potrzeby badań przez Département des Etudes de la Prospective et des Statistiques francuskiego Ministerstwa Kultury i Komunikacji, uznaje przemysły kreatywne za zbiór działań łączących cechy konceptualizacji i twórczości z działalnością przemysłową i szeroką dystrybucją dóbr i usług najczęściej podlegającym prawom autorskim. Rozróżnia się następujące grupy przemysłów: wydawnictwa w tym także handel książkami i nagraniami audio, działalność audiowizualna (produkcja filmów, programów telewizyjnych, reklam, dystrybucja), działalność związana bezpośrednio z powyższymi (agencje prasowe, reklamowe).

Według raportu KEA Economic Affairs „The Economy of Culture in Europe”, którego definicję sektora kreatywnego uznajemy za obowiązującą, w 2003 roku obroty sektora kreatywnego w krajach członkowskich UE wyniosły ponad 654 miliardy Euro, znacznie więcej niż np. przemysłu samochodowego. Udział sektora w PKB Unii w tym samym roku jest szacowany na 2,6%, więcej niż wkład przemysłu chemicznego, tekstylnego czy spożywczego. Wzrost wartości dodanej sektora w latach 1999 – 2003 wyniósł 19,7%, czyli o 12,3% więcej niż ogólny wzrost gospodarczy.

W 2004 roku w unijnym sektorze kreatywnym zatrudnionych było 5,8 miliona ludzi, co stanowiło 3,1% całej zatrudnionej populacji krajów członkowskich. Podczas gdy, ogólna liczba zatrudnienia w UE w latach 2002 – 2004 spadała, sektor kreatywny zanotował prawie 2-procentowy wzrost zatrudnienia. Wyróżnikiem sektora jest specyficzny profil pracowników. Około 47% z nich ma wyższe wykształcenie (w porównaniu do około 25% wśród wszystkich zatrudnionych), pracowników niezależnych jest ponad dwa razy więcej niż wśród wszystkich zatrudnionych (28,8% i 14,1%). Więcej jest też pracowników tymczasowych (około 17% i 13,3% wśród wszystkich zatrudnionych) i zatrudnionych w niepełnym wymiarze etatu (25% w porównaniu do 17,6% ogółu). Omawiany raport jest jedynym tak porównawczym badaniem o tak szerokim zakresie dla Europy, należy jednak pamiętać, że prezentowane dane pochodzą sprzed sześciu lat i mogą nie być reprezentatywne dla stanu obecnego.

W tabeli przedstawione są podstawowe dane dotyczące sektora kreatywnego w Europie,
według raportu „The Economy of Culture in Europe”.

Autor: Małgorzata Nowak