W Europie już dawno zauważono potencjał klastrów jako formy organizacji sprzyjającej kulturowemu rozwojowi miast. Klastry kultury mogą przybierać różne formy przestrzenne. Swoim zasięgiem obejmują pojedyncze budynki lub ich kompleksy, całe dzielnice a nawet regiony. Klastry mogą powstawać zarówno z inicjatywy organów publicznych jak i organizacji pozarządowych. Częstą praktyką jest rewitalizacja i przekształcanie dawnych obszarów przemysłowych. Łączy się tu działalność kulturalną z szeroką ofertą rozrywkową, biznesową, usługową, handlową, gastronomiczną i sportowo-rekreacyjną. Dzięki koncentracji w jednym miejscu różnego rodzaju podmiotów – przedstawicieli biznesu, instytucji kultury, indywidualnych twórców, ośrodków badawczych i podmiotów edukacyjnych, możliwa jest interdyscyplinarna współpraca. Tworzy to korzystne warunki do powstawania i realizowania innowacyjnych projektów. W rezultacie powstają dynamicznie rozwijające się, przyjazne dla mieszkańców, turystów i inwestorów kulturalne centra miast.
Przykłady europejskich klastrów kultury:
• Westergasfabriek w Amsterdamie
Inicjatorem i podmiotem odpowiedzialnym za realizację projektu były władze dzielnicy Wasterpark. Westergasfabriek to przykład efektywnego wykorzystania istniejącej infrastruktury i rewitalizacji kompleksów poprzemysłowych. Była gazownia mieści się w śródmieściu, w pobliżu węzłów komunikacyjnych – dawnej strefy portowej, trasy kolejowej oraz dróg wylotowych. Pod koniec lat 90-tych została ona przekształcona w kulturalne centrum miasta. Znajdują się tu kawiarnie, kino (promujące przede wszystkim kinematografię holenderską), teatry, sale wystawowe, małe firmy producenckie, studia projektanckie, przestrzenie festiwalowe, sale konferencyjne, etc. Postindustrialne budynki zostały odnowione tylko w takim stopniu, by spełniały podstawowe wymogi bezpieczeństwa i wygody. Dzięki temu zachowano wyjątkową atmosferę tego miejsca. Jednym z czynników sukcesu projektu była współpraca z okolicznymi organizacjami i mieszkańcami dzielnicy oraz wykorzystanie ich potencjału.
Więcej na temat projektu na stronach: www.westergasfabriek.nl oraz www.project-westergasfabriek.nl.
• Custard Factory w Birmingham
Custard Factory jest kolejnym przykładem wykorzystania postindustrialnej architektury. Fabryka łączy funkcje centrum artystycznego i centrum rozrywki. Przez całą dobę działają tu zarówno galerie i pracownie artystyczne jak i oryginalne sklepy i restauracje, a także kluby muzyczne. Jest to miejsce przyjazne dla artystów i małych przedsiębiorstw dysponujących młodą kadrą pracowniczą, choćby ze względu na niskie koszty wynajmu. Celem było stworzenie dynamicznego i żywego miejsca sprzyjającego kreatywności i realizacji niebanalnych inicjatyw artystycznych. Projekt jest częściowo finansowany z środków publicznych.
Więcej na stronie: www.custardfactory.co.uk
• Imaginove
Klaster istnieje od 2005 roku i ma siedzibę w Lyonie, ale swym zasięgiem obejmuje cały region Rodan-Alpy – drugi pod względem liczby ludności i jeden z najdynamiczniej rozwijających się regionów Francji. Lyon stał się dzięki klastrowi drugim (po Paryżu) wiodącym regionem sektora audiowizualnego we Francji. Założycielami klastra są trzy organizacje: stowarzyszenie Images Rhône-Alpes – jedna z pierwszych francuskich instytucji zajmujących się kulturą audiowizualną, stowarzyszenie CITIA (City of moving images) działające na rzecz animacji, interaktywności i multimediów oraz Lyon Game, którego głównym polem działania są gry video. Imaginove skupia ponad 200 członków. Są to głównie przedsiębiorstwa zajmujące się nowymi mediami, animacją, grami wideo oraz kinem. Jego głównym celem jest wspieranie i promocja innowacyjnych rozwiązań oraz współpracy pomiędzy firmami i laboratoriami badawczymi.
Więcej na stronie: www.imaginove.fr.
Warte zainteresowania są także europejskie dzielnice kulturalne. Jednymi z najbardziej znanych są Dzielnica Muzeów (Museum Quartier) w Wiedniu (Patrz: www.mqw.at) oraz Temple Bar w Dublinie (Patrz: www.visit-templebar.ie oraz www.templebar.ie).
Przykłady europejskich klastrów kultury:
• Westergasfabriek w Amsterdamie
Inicjatorem i podmiotem odpowiedzialnym za realizację projektu były władze dzielnicy Wasterpark. Westergasfabriek to przykład efektywnego wykorzystania istniejącej infrastruktury i rewitalizacji kompleksów poprzemysłowych. Była gazownia mieści się w śródmieściu, w pobliżu węzłów komunikacyjnych – dawnej strefy portowej, trasy kolejowej oraz dróg wylotowych. Pod koniec lat 90-tych została ona przekształcona w kulturalne centrum miasta. Znajdują się tu kawiarnie, kino (promujące przede wszystkim kinematografię holenderską), teatry, sale wystawowe, małe firmy producenckie, studia projektanckie, przestrzenie festiwalowe, sale konferencyjne, etc. Postindustrialne budynki zostały odnowione tylko w takim stopniu, by spełniały podstawowe wymogi bezpieczeństwa i wygody. Dzięki temu zachowano wyjątkową atmosferę tego miejsca. Jednym z czynników sukcesu projektu była współpraca z okolicznymi organizacjami i mieszkańcami dzielnicy oraz wykorzystanie ich potencjału.
Więcej na temat projektu na stronach: www.westergasfabriek.nl oraz www.project-westergasfabriek.nl.
• Custard Factory w Birmingham
Custard Factory jest kolejnym przykładem wykorzystania postindustrialnej architektury. Fabryka łączy funkcje centrum artystycznego i centrum rozrywki. Przez całą dobę działają tu zarówno galerie i pracownie artystyczne jak i oryginalne sklepy i restauracje, a także kluby muzyczne. Jest to miejsce przyjazne dla artystów i małych przedsiębiorstw dysponujących młodą kadrą pracowniczą, choćby ze względu na niskie koszty wynajmu. Celem było stworzenie dynamicznego i żywego miejsca sprzyjającego kreatywności i realizacji niebanalnych inicjatyw artystycznych. Projekt jest częściowo finansowany z środków publicznych.
Więcej na stronie: www.custardfactory.co.uk
• Imaginove
Klaster istnieje od 2005 roku i ma siedzibę w Lyonie, ale swym zasięgiem obejmuje cały region Rodan-Alpy – drugi pod względem liczby ludności i jeden z najdynamiczniej rozwijających się regionów Francji. Lyon stał się dzięki klastrowi drugim (po Paryżu) wiodącym regionem sektora audiowizualnego we Francji. Założycielami klastra są trzy organizacje: stowarzyszenie Images Rhône-Alpes – jedna z pierwszych francuskich instytucji zajmujących się kulturą audiowizualną, stowarzyszenie CITIA (City of moving images) działające na rzecz animacji, interaktywności i multimediów oraz Lyon Game, którego głównym polem działania są gry video. Imaginove skupia ponad 200 członków. Są to głównie przedsiębiorstwa zajmujące się nowymi mediami, animacją, grami wideo oraz kinem. Jego głównym celem jest wspieranie i promocja innowacyjnych rozwiązań oraz współpracy pomiędzy firmami i laboratoriami badawczymi.
Więcej na stronie: www.imaginove.fr.
Warte zainteresowania są także europejskie dzielnice kulturalne. Jednymi z najbardziej znanych są Dzielnica Muzeów (Museum Quartier) w Wiedniu (Patrz: www.mqw.at) oraz Temple Bar w Dublinie (Patrz: www.visit-templebar.ie oraz www.templebar.ie).
Autor: Ewa Bender, Fundacja Pro Cultura
